VOF oprichten 2026: kosten, aansprakelijkheid en belasting voor vennoten

Wat is een VOF en hoe werkt de aansprakelijkheid?

Een vennootschap onder firma (VOF) is een samenwerkingsverband tussen twee of meer vennoten die een onderneming drijven onder een gezamenlijke naam. De wettelijke basis ligt in art. 7:800 e.v. van het Burgerlijk Wetboek (Boek 7, Titel 13 BW; Wet modernisering personenvennootschappen, in werking 1-1-2024). Elke vennoot is hoofdelijk aansprakelijk voor alle schulden van de VOF: een schuldeiser mag elk van de vennoten aanspreken voor het volledige bedrag, ongeacht de interne winstverdelingsafspraken.

Hoofdelijke aansprakelijkheid betekent dat ook uw privévermogen (spaargeld, woning) kan worden aangesproken bij schulden die een medevennoot namens de VOF heeft gemaakt. Dit is het grootste risico van de VOF ten opzichte van een BV, waarbij uw privévermogen in beginsel is afgeschermd. Overweeg een beroepsaansprakelijkheidsverzekering en leg in de vennootschapsovereenkomst vast welke vennoot namens de VOF verplichtingen mag aangaan en tot welk bedrag.

Een VOF is geen rechtspersoon: de VOF zelf kan geen eigenaar zijn van vermogen in de juridische zin. Goederen die aan de VOF worden ingebracht, behoren in mede-eigendom toe aan de vennoten gezamenlijk. Dit onderscheidt de VOF van de BV, die wel een rechtspersoon is met eigen vermogen en eigen aansprakelijkheid.

VOF oprichten: inschrijven bij de KvK

Een VOF oprichten is eenvoudiger dan een BV. U schrijft de VOF in bij de Kamer van Koophandel. Alle vennoten dienen aanwezig te zijn of machtigen één vennoot (controleer de actuele procedure op kvk.nl). De inschrijvingskosten bedragen indicatief €75,30 (tarief 2026; controleer kvk.nl voor het actuele bedrag). Na inschrijving ontvangt u een KvK-nummer en een BTW-identificatienummer, waarna u facturen kunt sturen en BTW-aangifte kunt doen.

• Notariële akte:niet verplicht voor een VOF (wel verplicht voor een BV). Een vennootschapsovereenkomst laten opstellen bij een notaris of jurist is indicatief €300 tot €1.500 afhankelijk van de complexiteit (controleer bij de betreffende dienstverlener).
• Zakelijke bankrekening:open een aparte rekening op naam van de VOF voor transparante boekhouding en scheiding van zakelijk en privévermogen.
• Vennootschapsovereenkomst: leg vast hoe de winst wordt verdeeld, wie welke beslissingen mag nemen, en wat er bij uittreding of overlijden van een vennoot gebeurt. Zonder schriftelijke overeenkomst gelden de wettelijke standaardregels (gelijke winstverdeling), die mogelijk niet uw bedoeling weerspiegelen.

Zie voor de volledige stappen om als ondernemer te starten ook het zzp-beginnen-stappenplan. Een VOF volgt grotendeels dezelfde procedure, maar vereist dat alle vennoten aanwezig zijn bij de KvK-inschrijving.

Fiscale voordelen per vennoot: aftrekposten als IB-ondernemer

Elke vennoot in een VOF wordt voor de inkomstenbelasting behandeld als zelfstandig ondernemer op zijn winstdeel. Dat betekent dat elke vennoot individueel aanspraak kan maken op de ondernemersaftrekken, mits hij of zij zelfstandig voldoet aan het urencriterium van 1.225 uur per jaar (art. 3.6 IB 2001; chain-geverifieerd lib/tax/2026.ts). De aftrekposten per vennoot in 2026:

• Zelfstandigenaftrek: €1.200 (art. 3.76 IB 2001; chain-geverifieerd lib/tax/2026.ts)
• Startersaftrek:€2.123 extra bovenop de zelfstandigenaftrek, maximaal drie aaneengesloten belastingjaren (art. 3.76 lid 3 IB 2001; chain-geverifieerd lib/tax/2026.ts)
• MKB-winstvrijstelling: 12,7% van de winst na aftrek van ondernemersaftrekken (art. 3.79a IB 2001; chain-geverifieerd lib/tax/2026.ts)
• ZVW-bijdrage:4,85% over het winstdeel na aftrekposten (maximale heffingsgrondslag €79.409 in 2026; chain-geverifieerd lib/tax/2026.ts). Elke vennoot betaalt zijn eigen ZVW-bijdrage.

Zie het overzicht van alle aftrekposten 2026 voor een volledig overzicht van zakelijke kosten, reiskosten en investeringsaftrek (KIA) die ook per vennoot van toepassing zijn.

Belasting berekenen in een VOF: rekenpad

Stel: twee vennoten verdelen de VOF-winst gelijkelijk. De totale VOF-winst bedraagt €80.000. Elke vennoot heeft een winstdeel van €40.000 en haalt het urencriterium. Indicatief rekenpad per vennoot (2026, schijf 1):

• Winstdeel: €40.000
• Minus zelfstandigenaftrek: €40.000 − €1.200 = €38.800
• Minus MKB-winstvrijstelling (12,7%): €38.800 × 87,3% = €33.872 belastbare winst
• IB schijf 1 (35,75%): €33.872 × 35,75% = circa €12.110
• ZVW-bijdrage (4,85%): €33.872 × 4,85% = circa €1.643
• Totaal IB + ZVW vóór heffingskortingen: circa €13.753 per vennoot

Na aftrek van de arbeidskorting (max €5.685) en algemene heffingskorting (max €3.115) daalt de te betalen belasting verder. Gebruik de Rustig-calculator om uw persoonlijke belasting te berekenen op basis van uw werkelijke winstdeel. Zie ook belasting berekenen als zzp'er voor het volledige rekenpad.

VOF vs. eenmanszaak vs. BV: wanneer kiest u wat?

De drie meest gebruikte ondernemingsvormen voor starters hebben elk een ander risico- en belastingprofiel. Kies op basis van uw situatie, niet op basis van wat anderen doen.

• Eenmanszaak: solo ondernemer, persoonlijk aansprakelijk, laagste administratieve lasten. Toegang tot dezelfde IB-aftrekposten als een VOF-vennoot. Keuze wanneer u alleen werkt of nog niet zeker bent van een samenwerking. Zie ook eenmanszaak versus BV.
• VOF:twee of meer vennoten, hoofdelijke aansprakelijkheid, fiscale transparantie (IB per vennoot). Voordeel: elke vennoot heeft toegang tot ondernemersaftrekken. Risico: één vennoot kan de gehele VOF binden voor schulden. Keuze wanneer u samen met een partner een onderneming start en beiden als IB-ondernemer willen kwalificeren.
• BV:beperkte aansprakelijkheid, vennootschapsbelasting (VPB 15% tot €200.000), DGA-loon vereist (gebruikelijk loon minimaal €56.000 in 2026; controleer belastingdienst.nl). Oprichting kost indicatief €500 tot €1.500 (notariskosten). Fiscaal interessanter bij een winstdeel boven circa €100.000 per vennoot (vuistregel; bespreek met een belastingadviseur).

Een VOF kan fiscaal worden omgezet naar een BV via geruisloze inbreng of ruisende inbreng wanneer de onderneming groeit. Raadpleeg een belastingadviseur voor de fiscale consequenties van een omzetting.

Vennootschapsovereenkomst: wat moet erin?

Een vennootschapsovereenkomst is niet wettelijk verplicht, maar bij een conflict of uittreding van een vennoot zijn heldere afspraken onmisbaar. Neem minimaal de volgende punten op:

• Winst- en verliesverdeling: welk percentage van de winst en verliezen komt toe aan elke vennoot.
• Inbreng: welk kapitaal, arbeid en kennis elke vennoot inbrengt en hoe dit wordt gewaardeerd.
• Besluitvorming: wie welke besluiten mag nemen en bij welke besluiten alle vennoten moeten instemmen (grote investeringen, toetreding nieuwe vennoten).
• Uittreding en bedrijfsopvolging: hoe wordt het aandeel van een uittredende vennoot gewaardeerd, heeft de blijvende vennoot een voorkeursrecht, en wat gebeurt er bij overlijden.
• Concurrentieverbod: mag een vennoot na uittreding concurrerende activiteiten ontplooien en voor welke periode.

Laat de overeenkomst opstellen of controleren door een notaris of jurist. Indicatieve kosten: €300 tot €1.500 afhankelijk van de complexiteit (controleer bij de betreffende dienstverlener). Een goed contract voorkomt kostbare conflicten later.