Herinvesteringsreserve (HIR) voor zzp'ers 2026:
belasting uitstellen bij verkoop van bedrijfsmiddelen

Wat is boekwinst op een bedrijfsmiddel en waarom is dat belastbaar?

Als zzp'er schrijf je zakelijke bedrijfsmiddelen (auto's, apparatuur, inventaris) jaarlijks af op basis van de economische levensduur. Daardoor daalt de boekwaarde elk jaar. Verkoop je het bedrijfsmiddel later voor een prijs boven de boekwaarde, dan ontstaat er een boekwinst:

Die €10.000 boekwinst telt in beginsel mee als belastbare winst uit onderneming in het verkoopjaar. Zonder HIR betaal je indicatief: €10.000 × 35,75% = €3.575 IB (schijf 1, chain-verified) plus eventueel ZVW-bijdrage (€10.000 × 4,85% = €485, chain-verified) = ca. €4.060.

De herinvesteringsreserve stelt dit belastingmoment uit: jij hebt al het geld van de verkoop in handen, maar betaalt de belasting pas later — via lagere afschrijving op het vervangende bedrijfsmiddel.

Wanneer mag je een HIR vormen? De drie voorwaarden

Art. 3.54 IB 2001 stelt drie cumulatieve voorwaarden voor het vormen van een HIR:

1. Realisatie van boekwinst— er is een positief verschil tussen de verkoopprijs en de boekwaarde van het bedrijfsmiddel.
2. Herinvesteringsvoornemen— je hebt bij het einde van het jaar van verkoop de serieuze intentie om te herinvesteren in een bedrijfsmiddel met een economisch gelijksoortige functie.
3. Zakelijk bedrijfsmiddel— het verkochte activum moet tot het ondernemingsvermogen hebben behoord (een zakelijk bedrijfsmiddel, geen privévermogen). Bij staking van de onderneming valt een gevormde HIR onmiddellijk vrij als stakingswinst.

Hoe werkt de HIR in de aangifte? Stap voor stap

De HIR verloopt in vier stappen over meerdere belastingjaren:

1. Jaar van verkoop (bijv. 2025): Je verkoopt de auto voor €18.000 (boekwaarde €8.000). Boekwinst = €10.000. Je vormt een HIR van €10.000 op je balans en geeft dit aan in je aangifte IB. De boekwinst is daarmee niet belastbaar in 2025.
2. Tussenjaren (2026-2027): De HIR staat op de balans. Je bent actief op zoek naar een vervangende auto. Zolang je herinvesteringsvoornemen geloofwaardig is, blijft de HIR staan.
3. Jaar van herinvestering (bijv. 2027): Je koopt een nieuwe auto voor €25.000. Je zet de HIR van €10.000 af op de aanschafprijs. Boekwaarde nieuwe auto: €25.000 − €10.000 = €15.000. Je schrijft voortaan af over €15.000 in plaats van €25.000 — de belasting over de boekwinst betaal je vertraagd via lagere afschrijvingsaftrek in de volgende jaren.
4. Geen herinvestering binnen 3 jaar: Heb je niet herinvesteerd vóór het einde van het derde jaar na het verkoopjaar, dan valt de HIR vrij. De €10.000 wordt dat jaar alsnog als winst belast — inclusief eventuele belastingrente (indicatief; controleer belastingdienst.nl).

HIR gecombineerd met de KIA: dubbel voordeel?

Ja, je kunt de HIR combineren met de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA, art. 3.41 IB 2001). De KIA is een extra aftrekpost op de aanschafprijs van nieuwe bedrijfsmiddelen (maximaal 28% bij investeringen tussen ca. €2.801 en €374.010 in 2026 — controleer de actuele staffel op belastingdienst.nl).

Naast KIA kun je ook regulier afschrijven over de verlaagde boekwaarde.

Wanneer is de HIR bijzonder voordelig — en wanneer niet?

De HIR is het meest voordelig als je in het verkoopjaar al een hoog inkomen hebt (schijf 2 of 3) en verwacht dat je inkomen in de herinvesteringsjaren lager is (schijf 1). De uitgestelde belasting valt dan in een lager tarief.

• Voordelig: hoge winst in verkoopjaar, verwacht lagere winst in herinvesteringsjaar; of als je liquide behoefte hebt aan het verkoopgeld en de belasting later wil betalen.
• Minder voordelig:als je hoe dan ook gaat herinvesteren en het tarief gelijk blijft — de HIR schuift de belasting alleen door, heft die niet op. En als je de herinvestering toch niet haalt binnen drie jaar, betaal je ook belastingrente.
• Niet mogelijk: bij staking van je onderneming valt de HIR altijd vrij. Zie ook het artikel over bedrijf staken.

Veelgestelde vragen over de herinvesteringsreserve

Wat is de herinvesteringsreserve (HIR)?

De herinvesteringsreserve (art. 3.54 IB 2001) is een fiscale faciliteit waarmee je als zzp'er (eenmanszaak) belasting uitstelt over de boekwinst op een verkocht zakelijk bedrijfsmiddel. De boekwinst — het verschil tussen de verkoopprijs en de boekwaarde — hoef je niet direct in het verkoopjaar te belasten. In plaats daarvan park je het bedrag in een reserve op je balans (de HIR) en zet je die af op de aanschafprijs van een vervangend bedrijfsmiddel. Daarmee verlaag je de boekwaarde van het nieuwe bedrijfsmiddel, waardoor je in de toekomst minder afschrijving in aftrek brengt — maar de belasting over die winst is uitgesteld.

Hoe lang mag je een herinvesteringsreserve aanhouden?

Je mag de HIR maximaal drie jaar aanhouden na het jaar van verkoop (art. 3.54 lid 2 IB 2001). Heb je in 2025 een bedrijfsmiddel verkocht en een HIR gevormd, dan moet je uiterlijk einde 2028 herinvesteren. Lukt dat niet, dan valt de HIR vrij en is de boekwinst alsnog belastbaar in dat jaar. In uitzonderlijke omstandigheden (bijv. bouwvertragingen) kun je de Belastingdienst om verlenging vragen. De HIR bestaat alleen zolang je een actief herinvesteringsvoornemen hebt: twijfel je bij jaareinde, overleg dan met je boekhouder of de HIR stand kan houden.

Mag je de HIR gebruiken voor elk bedrijfsmiddel?

Niet altijd. Er zijn twee beperkingen. Ten eerste moet het vervangende bedrijfsmiddel bedrijfseconomisch gelijksoortig zijn (zelfde economische functie). Je kunt een HIR op een verkochte auto dus niet afzetten op een nieuw kantoorapparaat. Ten tweede geldt voor bedrijfsmiddelen waarop je sneller dan in drie jaar afschrijft (bijv. software, laptops) dat de maximale HIR gelijk is aan de resterende afschrijftermijn. En voor gebouwen en sommige overige bedrijfsmiddelen gelden aanvullende regels (art. 3.54 lid 4-6 IB 2001): informeer bij je belastingadviseur voor de exacte reikwijdte.

Wat is het verschil tussen de HIR en de KIA (kleinschaligheidsinvesteringsaftrek)?

Het zijn twee aparte faciliteiten die je kunt combineren. De KIA (art. 3.41 IB 2001) geeft je een aftrekpercentage op de aanschafprijs van nieuwe bedrijfsmiddelen (maximaal 28% bij investeringen tussen ca. €2.800 en €374.000 — controleer de actuele staffel op belastingdienst.nl). De HIR verschuift de belasting over een al gerealiseerde boekwinst naar de toekomst door de boekwaarde van het vervangende bedrijfsmiddel te verlagen. Op het vervangende bedrijfsmiddel heb je doorgaans recht op zowel KIA (berekend over de volledige bruto aanschafprijs; de HIR verlaagt de boekwaarde voor afschrijving maar niet de KIA-grondslag) als de reguliere afschrijving over de verlaagde boekwaarde.

Wat gebeurt er met de HIR als ik mijn onderneming staak?

Bij staking van je onderneming valt de HIR altijd vrij als stakingswinst (art. 3.54 lid 7 IB 2001). De vrijgevallen HIR telt mee als belastbaar inkomen in het stakingsjaar, opgeteld bij eventuele andere stakingswinst (goodwill, stille reserves). Je kunt de stakingsaftrek (art. 3.79 IB 2001) of een lijfrente-bij-staking (art. 3.129 IB 2001) gebruiken om het belastingeffect te dempen. Lees meer in het artikel over bedrijfsstaking.

Is de HIR ook mogelijk voor een BV of alleen voor een eenmanszaak?

De herinvesteringsreserve (art. 3.54 IB 2001) geldt voor winst uit onderneming in de inkomstenbelasting — dus voor eenmanszaken en vennoten in een VOF. BV's vallen onder de vennootschapsbelasting, maar art. 3.54 IB 2001 is via de schakelbepaling art. 8 lid 1 Wet Vpb 1969 ook op BV's van toepassing. De principes zijn daarmee vergelijkbaar, al gelden andere tarieven en spelregels. Overweeg je een BV, raadpleeg dan je belastingadviseur voor de specifieke toepassing.