Zzp bedrijf staken 2026: belasting over stakingswinst en vrijstelling
Als u uw zzp-onderneming staakt, rekent de Belastingdienst af over de stakingswinst: de som van goodwill, stille reserves en een eventuele bestaande FOR. Stakingswinst is belastbaar box-1-inkomen, belast tegen de normale IB-tarieven (35,75% of 37,56% of 49,5% in 2026). Er is een stakingsaftrek (art. 3.79 IB 2001) en een lijfrente-bij-staking (art. 3.129 IB 2001) om belasting te verlagen of uit te stellen.
Wat is stakingswinst?
Stakingswinst is de fiscale winst die vrijkomt op het moment dat u uw onderneming geheel of gedeeltelijk staakt. Ze bestaat uit drie onderdelen:
- Goodwill: de waarde van uw klantenbestand, merknaam, knowhow of andere immateriële activa. Bij een actieve klantenstroom kan dit bedrag hoog uitvallen. Bij verkoop van uw onderneming vormt de overdrachtsprijs min de boekwaarde de goodwill-stakingswinst.
- Stille reserves:de ongerealiseerde meerwaarde in bedrijfsmiddelen. Voorbeeld: een auto die op de balans staat voor €5.000 maar bij verkoop €8.000 opbrengt, levert een stille reserve van €3.000 op.
- FOR-opheffing:de Fiscale OudedagsReserve (FOR) is per 1 januari 2023 afgeschaft voor nieuwe dotaties (Wet afschaffing FOR, Stb. 2022 nr. 524). Bestaande FOR (opgebouwd vóór 2023) telt mee als onderdeel van de stakingswinst, tenzij u die tijdig omzet in een lijfrente-bij-staking.
Als u niets verkoopt en geen stille reserves of goodwill heeft (bijv. een puur dienstverlenende zzp'er zonder klantenbestand of bedrijfsmiddelen), kan de stakingswinst nihil zijn. In dat geval zijn er doorgaans geen stakingsbelastinggevolgen, los van een definitieve btw-aangifte.
Hoe wordt stakingswinst belast?
Stakingswinst is geen aparte belastingcategorie: de Belastingdienst telt de stakingswinst op bij uw overige box-1-inkomen van het stakingsjaar en belast het geheel volgens de normale IB-tarieven:
- Schijf 1:35,75% over inkomen tot €38.883
- Schijf 2:37,56% over inkomen tussen €38.883 en €78.426
- Schijf 3:49,5% over inkomen boven €78.426
Alle percentages zijn geverifieerde tarieven 2026; controleer actuele tarieven op belastingdienst.nl.
Belangrijk: in het jaar van staking heeft u ook nog reguliere zzp-winst (de maanden voor de staking). Die reguliere winst plus de stakingswinst kunnen samen snel boven de schijfgrenzen uitkomen, waardoor een groot deel van de stakingswinst in schijf 3 (49,5%) terechtkomt. Preventieve belastingplanning bij een belastingadviseur is daarom verstandig, ruim vóór de geplande stakingsdatum.
Stakingsaftrek (art. 3.79 IB 2001)
De stakingsaftrek is een eenmalige vrijstelling op de stakingswinst die u in uw gehele ondernemingscarrière slechts één keer kunt benutten. Het bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd; controleer het actuele bedrag op belastingdienst.nlvóór uw stakingsjaar.
Heeft u eerder al een onderneming gestaakt en de stakingsaftrek benut, dan is er bij een nieuwe staking geen tweede aftrek meer. Heeft u de aftrek eerder gedeeltelijk benut, dan resteert alleen het nog niet benutte deel.
Voor hogere stakingswinsten (bijv. bij verkoop van een bestaand klantenbestand of bedrijfsmiddelen) is de stakingsaftrek relatief beperkt. De lijfrente-bij-staking biedt dan veel meer belastingvoordeel.
Lijfrente bij staking (art. 3.129 IB 2001)
De stakingslijfrente is de krachtigste manier om belasting op stakingswinst te reduceren. U stort de stakingswinst (minus de stakingsaftrek) in een erkend lijfrenteproduct (bankspaarrekening of lijfrenteverzekering). Die storting is volledig aftrekbaar in box 1 in het jaar van staking, waardoor uw belastbare inkomen dat jaar daalt.
- Belastinguitstel: u betaalt pas belasting als de lijfrente tot uitkering komt, doorgaans vanaf uw 67e. Uw marginale belastingtarief is dan vaak lager.
- Tijdslimiet: de storting moet uiterlijk twee jaar na het einde van het stakingsjaar plaatsvinden.
- Dotatieplafond: het maximale bedrag dat u mag storten hangt af van uw leeftijd en de aard van de staking (geheel of gedeeltelijk, met of zonder AOW-gerechtigd zijn). Controleer de actuele maximumbedragen op belastingdienst.nl of via een belastingadviseur.
Combineer de stakingsaftrek met de lijfrente-bij-staking voor het beste resultaat: gebruik de aftrek voor het bedrag dat niet in een lijfrente past (of niet de moeite waard is), en stop het overige deel in een lijfrente.
Indicatief rekenpad: stakingswinst zonder lijfrente
Onderstaand voorbeeld is puur illustratief en gebaseerd op geverifieerde IB-tarieven 2026. Uw situatie hangt af van uw persoonlijke omstandigheden, heffingskortingen en de hoogte van uw reguliere winst in het stakingsjaar.
Aannames:
- Reguliere zzp-winst stakingsjaar (voor staking): €25.000
- Stakingswinst (goodwill): €40.000
- Stakingsaftrek: ter indicatie (controleer belastingdienst.nl)
- Geen lijfrente-bij-staking gekozen (voor vergelijking)
Stap 1: belastbare reguliere winst
- Zzp-winst − zelfstandigenaftrek: €25.000 − €1.200 = €23.800
- Na MKB-winstvrijstelling (12,7%): €23.800 × 0,873 = €20.777 (indicatief)
Stap 2: stakingswinst bovenop reguliere winst
Stakingswinst valt nietonder de MKB-winstvrijstelling of zelfstandigenaftrek. Totaal belastbaar box-1-inkomen: €20.777 + €40.000 = €60.777 (indicatief).
Stap 3: IB over totale box-1-inkomen
- Schijf 1 (t/m €38.883): €38.883 × 35,75% = €13.901
- Schijf 2 (€38.883 t/m €60.777): €21.894 × 37,56% = €8.223 (indicatief)
- Totale indicatieve IB (vóór heffingskortingen): €22.124
IB-tarieven schijf 1 (35,75%) en schijf 2 (37,56%) zijn geverifieerde tarieven 2026. Heffingskortingen (AHK, arbeidskorting) en ZVW-bijdrage (4,85%) zijn in dit vereenvoudigde voorbeeld buiten beschouwing gelaten maar verlagen respectievelijk verhogen uw uiteindelijke aanslag.
Praktische stappen bij het staken van uw zzp-onderneming
De administratieve en fiscale verplichtingen bij staking op een rij:
- KvK-uitschrijving: meld uw onderneming uit bij het handelsregister (gratis). Dit doet u nadat u uw laatste opdrachten hebt afgerond en uw verplichtingen zijn nagekomen.
- Definitieve btw-aangifte: doe aangifte over de periode tot en met de stakingsdatum. Correcties en naheffingen komen later.
- Stakingswinst vaststellen: laat uw boekhouder of belastingadviseur de stakingswinst berekenen. Dit vereist een slotbalans met de reele waarden van goodwill en bedrijfsmiddelen.
- Lijfrente-bij-staking overwegen:beslis vóór uw aangifte of u de stakingswinst (of een deel) in een lijfrente stort. Vergelijk het belastingvoordeel nu met de verwachte belasting bij toekomstige uitkeringen.
- Aangifte inkomstenbelasting: verwerk de stakingswinst, stakingsaftrek en eventuele lijfrente-bij-staking in uw aangifte IB van het stakingsjaar.
- Administratiebewaarplicht: bewaar uw boekhouding, facturen en administratie nog minimaal zeven jaar na staking (art. 52 AWR).
Rustig berekent per factuur en per kwartaal hoeveel IB en ZVW u opzij moet zetten op basis van uw zzp-winst, inclusief aftrekposten.
Bereken uw reservering gratis →Meer lezen
Veelgestelde vragen
Wat is stakingswinst en wanneer betaal ik daar belasting over?
Stakingswinst is het fiscale winstbedrag dat vrijkomt op het moment dat u uw onderneming geheel of gedeeltelijk staakt. Het bestaat uit de meerwaarde in goodwill, stille reserves (ongerealiseerde waardegroei van bedrijfsmiddelen) en de afrekening van een eventuele bestaande FOR. U betaalt belasting in het belastingjaar waarin u staakt, via de aangifte inkomstenbelasting. De stakingswinst wordt opgeteld bij uw overige box-1-inkomen van dat jaar en belast tegen de geldende IB-tarieven.
Wat is de stakingsaftrek en hoeveel is die in 2026?
De stakingsaftrek (art. 3.79 IB 2001) is een eenmalige vrijstelling op de stakingswinst. Het is een lifetime-aftrek: eenmaal benut, is hij weg. Het bedrag wordt jaarlijks geindexeerd; controleer het actuele bedrag op belastingdienst.nl. Bij gedeeltelijke staking of bedrijfsoverdracht gelden andere regels. De aftrek is bedoeld voor de kleinste ondernemer: bij hoge goodwill of stille reserves is de stakingslijfrente (art. 3.129 IB 2001) veel voordeliger.
Kan ik de stakingswinst in een lijfrente storten om belasting uit te stellen?
Ja. Via de stakingslijfrente (art. 3.129 IB 2001) mag u de stakingswinst (minus de stakingsaftrek) storten in een erkend lijfrenteproduct bij een bank of verzekeraar. De storting is volledig aftrekbaar in box 1 in het jaar van staking. U betaalt geen belasting totdat de lijfrente tot uitkering komt, doorgaans in uw pensioenperiode met een lager marginaal tarief. De storting moet binnen twee jaar na het einde van het jaar van staking plaatsvinden. Raadpleeg een belastingadviseur voor de maximale dotatiebedragen bij staking, want die hangen af van uw leeftijd en de aard van de staking.
Is stakingswinst ook onderhevig aan ZVW-bijdrage (4,85%)?
In beginsel wel: stakingswinst is winst uit onderneming en telt mee voor de inkomensafhankelijke ZVW-bijdrage (4,85% in 2026, max bijdrageloon EUR 79.409 gecombineerd over alle bronnen). Of u over het volledige bedrag ZVW betaalt, hangt af of het maximum bijdrageloon al is bereikt. Raadpleeg uw belastingadviseur, want de behandeling kan per situatie verschillen.
Wat gebeurt er met mijn bestaande FOR bij het staken?
De Fiscale OudedagsReserve (FOR) is per 1 januari 2023 afgeschaft voor nieuwe dotaties. Bestaande FOR (opgebouwd voor 2023) moet bij staking worden afgerekend als onderdeel van de stakingswinst, of u kunt deze fiscaal gunstig omzetten in een lijfrente bij staking (art. 3.129 IB 2001) binnen twee jaar na het einde van het jaar van staking. Wordt de FOR niet omgezet in lijfrente, dan valt het bedrag volledig in de stakingswinst en wordt belast als box-1-inkomen.
Wat zijn de praktische stappen bij het staken van mijn zzp-onderneming?
De kern: (1) Meld uw onderneming uit bij de KvK (uitschrijving kost niets). (2) Doe een definitieve btw-aangifte over de periode tot aan de stakingsdatum. (3) Stel de stakingswinst vast (goodwill, stille reserves, FOR) samen met uw boekhouder. (4) Bepaal of lijfrente-bij-staking fiscaal voordelig is. (5) Verwerk de stakingswinst in uw aangifte inkomstenbelasting van het stakingsjaar. Bewaar uw administratie nog zeven jaar na staking (art. 52 AWR).
Alle informatie is indicatief en informatief van aard. Dit is geen belastingadvies, juridisch advies of financieel advies. Wet- en regelgeving kan wijzigen. Raadpleeg altijd uw boekhouder of belastingadviseur voor uw persoonlijke situatie en controleer actuele tarieven en percentages op belastingdienst.nl.