Ziekte als zzp'er: geen Ziektewet, wel alternatieven

Waarom heeft een zzp'er geen Ziektewet?

De Ziektewet (ZW) is een sociale verzekering voor werknemers in loondienst. De wet verplicht werkgevers om bij ziekte minimaal 70% van het loon twee jaar lang door te betalen (art. 7:629 BW). Als zzp'er bent u geen werknemer: u heeft geen werkgever, geen loondoorbetalingsverplichting en geen recht op een ZW-uitkering van het UWV.

Dit is de meest onderschatte risicofactor voor zelfstandigen. Gemiddeld wordt een Nederlander zo'n 1 tot 2 weken per jaar ziek. Als zzp'er levert elke ziektedag direct inkomstenverlies op, tenzij u een projectcontract heeft dat niet per gewerkt uur loopt.

Wat u WEL heeft als zzp'er: de zorgverzekeringswet (Zvw) dekt medische zorgkosten. Maar de Zvw vergoedt geen inkomstenderving. Dat is een heel andere bescherming.

Wat zijn de financiële gevolgen van ziekte?

Bij ziekte stopt uw inkomen, maar uw vaste lasten lopen door: huur of hypotheek, zorgverzekeringspremie, abonnementen, boekhoudkosten en eventuele zakelijke leningen. Concreet verlies bij een maand ziekte op een winst van €50.000 per jaar:

• Gederfde inkomsten: circa €4.167 bruto per maand (€50.000 / 12).
• Belastingbesparing doordat u minder verdient: gedeeltelijk compensatie via een lager inkomstenbelastingtarief (35,75% in schijf 1 op basis van lib/tax/2026.ts). Maar u krijgt dit pas terug bij uw belastingaangifte, niet direct.
• Zorgverzekeringsbijdrage (Zvw, 4,85%) loopt door zodra u weer inkomsten heeft; bij geen inkomen betaalt u tijdelijk geen inkomensafhankelijke bijdrage, maar de nominale zorgverzekeringspremie loopt gewoon door.

Wilt u weten hoeveel u netto overhoudt na belastingen? Gebruik de Rustig-calculator om uw netto-inkomen te berekenen en te zien wat een ziekteperiode financieel betekent.

Hoe beschermt u uzelf bij ziekte?

Er zijn drie manieren om uw inkomen bij ziekte te beschermen als zzp'er:

1. Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) met korte eigenrisicoperiode

Een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) dekt langdurige arbeidsongeschiktheid tot aan de AOW-leeftijd. De meeste AOV-polissen kennen een eigenrisicoperiode: de periode die u zelf draagt voordat de verzekering uitkeert. Kiest u een eigenrisicoperiode van 14 of 30 dagen, dan bent u ook gedekt bij korte ziekteperiodes, maar de premie is hoger. Kiest u 365 dagen, dan is de premie lager maar loopt u bij kortere ziekte alle inkomsten mis.

2. Ziekengeldverzekering (kortlopende inkomensverzekering)

Sommige verzekeraars bieden een aparte ziekengeldverzekering voor zzp'ers aan, die uitkeert gedurende de eerste 1 tot 2 jaar van ziekte. Dit is goedkoper dan een volledige AOV met korte eigenrisicoperiode, maar dekt alleen de korte termijn. Na die periode heeft u zonder aparte langdurige AOV geen dekking meer. Controleer actuele premies en voorwaarden bij een onafhankelijk verzekeringsadviseur.

3. Eigen buffer opbouwen

Zonder verzekering bent u volledig afhankelijk van uw eigen spaargeld. Een veelgehoorde vuistregel is een buffer van 3 tot 6 maanden vaste lasten als noodreserve. Combineer dit idealiter met een AOV voor langdurige arbeidsongeschiktheid: de buffer overbrugt de eigenrisicoperiode, de AOV dekt daarna.

De AOV-premie is voor de meeste zzp'ers aftrekbaar als zakelijke kosten, wat de netto premiekosten verlaagt. Vraag uw boekhouder of belastingadviseur naar de exacte fiscale behandeling in uw situatie.

Eigenrisicoperiode kiezen: wat is verstandig?

De eigenrisicoperiode bepaalt hoeveel u zelf draagt. Hoe langer u zelf het risico draagt, hoe lager de verzekeringspremie. Gangbare keuzes:

• 14 of 30 dagen: hoge premie, weinig eigen risico. Geschikt als u weinig of geen buffer heeft.
• 60 of 90 dagen:middelste premie. Gangbare keuze voor zzp'ers met een bescheiden buffer van 2 tot 3 maanden vaste lasten.
• 180 of 365 dagen:lage premie, hoog eigen risico. Alleen verstandig als u een grote financiële buffer heeft die een half jaar tot een jaar ziekte kan opvangen.

Bij het berekenen van uw uurtarief kunt u de verzekeringspremie meenemen als vaste kostenpost. Lees ook hoe u uw zzp-uurtarief berekent inclusief ziektedagen en vakantie.

Na 2 jaar ziekte: WIA geldt niet voor zzp'ers

Werknemers die 2 jaar ziek zijn, kunnen aanspraak maken op de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) via het UWV. Voor zzp'ers geldt de WIA niet: u was geen werknemer, dus er is geen WIA-traject van toepassing.

Dit maakt langdurige arbeidsongeschiktheid extra risicovol voor zelfstandigen. Zonder AOV heeft u na 2 jaar ziekte nog steeds geen enkel recht op een uitkering, ook niet van de overheid. De enige vangnet-optie is dan een bijstandsuitkering (BBZ voor zelfstandigen, via gemeente), maar dat is een laatstemiddel en kent strenge vermogensnormen.

Meer over langdurige arbeidsongeschiktheid en hoe een AOV werkt leest u in het artikel over de arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers.

Ziektedagen inprijzen in uw tarief

Een gezond financieel model houdt rekening met ziektedagen. Gemiddeld zijn zelfstandigen zo'n 5 tot 15 werkdagen per jaar ziek. Als u 220 werkdagen per jaar beschikbaar heeft maar 10 dagen ziek bent, heeft u effectief 210 declarabele dagen. Verdisconteer dit in uw uurtarief.

Naast ziekte zijn er andere niet-declarabele uren: acquisitie, administratie, scholing en vakantie. Tel al deze niet-declarabele uren mee bij het berekenen van een realistisch uurtarief zodat u niet voor verrassingen komt te staan.