Box 3 vermogensbelasting voor zzp'ers 2026:
wat betaal je over spaargeld en beleggingen?
Box 3 belast spaargeld, beleggingen en overig privévermogen boven het heffingvrij vermogen(indicatief circa €57.000 per persoon in 2026). Het tarief is 36% over een forfaitair rendement, niet over je werkelijke winst. Zakelijk bedrijfsvermogen van een eenmanszaak valt buiten box 3.
Wat is box 3 en hoe werkt vermogensrendementsheffing?
Box 3 is de belastingcategorie 'sparen en beleggen' in de inkomstenbelasting (Wet IB 2001). Je betaalt geen belasting over het werkelijk behaalde rendement, maar over een forfaitair (fictief) rendement dat de Belastingdienst jaarlijks vaststelt op basis van de ECB-depositorente (spaargeld) en een langjarig gemiddeld beleggingsrendement (overig vermogen).
Het forfaitaire stelsel is omstreden omdat je belasting betaalt ongeacht of je werkelijk rendement hebt behaald. De Hoge Raad verklaarde het systeem in strijd met het eigendomsrecht (EVRM Eerste Protocol) in bepaalde gevallen. Meer hierover in het gedeelte over de Kerstarrest en het nieuwe stelsel.
Hoeveel heffingvrij vermogen heeft een zzp'er in 2026?
Het heffingvrij vermogen is het bedrag aan privévermogen dat vrijgesteld is van box 3. Indicatief bedraagt dit circa €57.000 per persoonvoor belastingjaar 2026. Fiscale partners mogen elkaars heffingvrij vermogen benutten: samen is dat indicatief circa €114.000. Het bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd; controleer het actuele bedrag altijd op belastingdienst.nl.
Heb je minder spaargeld en beleggingen dan het heffingvrij vermogen? Dan betaal je geen box 3-belasting en hoef je box 3 niet in te vullen. Heb je meer? Dan betaal je uitsluitend over het meerdere. Zzp-bedrijfsvermogen (zakelijke rekening die tot het ondernemingsvermogen behoort) telt hier niet bij.
Box 3 rekenpad: zo bereken je je belasting
De berekening loopt in drie stappen: grondslag bepalen, forfaitair rendement berekenen, tarief toepassen. Alle percentages hieronder zijn indicatief voor 2026; het werkelijke bedrag volgt uit je aangifte op basis van de vastgestelde forfaitaire percentages.
Let op: bij beleggingen geldt een hoger forfaitair rendement (~5,9% indicatief), wat leidt tot een hogere aanslag. Controleer de actuele forfaitaire percentages voor spaargeld en overig vermogen op belastingdienst.nl of via je aangifte-programma.
Wat valt wél en niet in box 3?
Als zzp'er is het onderscheid tussen privé- en zakelijk vermogen cruciaal voor box 3. Privévermogen telt mee; zakelijk ondernemingsvermogen dat op de balans van je eenmanszaak staat, valt in box 1 (winst uit onderneming) en blijft buiten box 3.
Een grijze zone: de zakelijke spaarrekening van een eenmanszaak. Als het saldo aantoonbaar als ondernemingsvermogen kwalificeert (op de balans staat), valt het in box 1. Twijfel je? Leg de kwalificatie vast in je administratie of raadpleeg een belastingadviseur. Zie ook het artikel over zzp-belasting berekenen voor de box 1-samenhang.
Kerstarrest en nieuw stelsel: wat verandert er?
De Hoge Raad oordeelde op 24 december 2021 (ECLI:NL:HR:2021:1963) dat het forfaitaire box 3-stelsel het eigendomsrecht schendt (art. 1 Eerste Protocol EVRM) als het werkelijk rendement structureel lager is dan het forfaitaire rendement. De Belastingdienst voerde een hersteloperatie uit voor belastingjaren 2017 tot en met 2022.
Voor belastingjaren 2023 en later heeft bezwaar op basis van het Kerstarrest weinig kans tenzij je werkelijk rendement aantoonbaar lager is dan het forfaitaire rendement. Volg de ontwikkelingen via belastingdienst.nl of een belastingadviseur. Het nieuwe stelsel (voorzien 2027) zal meer administratie vereisen: bijhouden van werkelijk rendement per asset. Voor zzp-lijfrente en pensioensparen geldt dat de opgebouwde pot buiten box 3 blijft, wat een extra reden is om te sparen via lijfrente of een bankspaarrekening in plaats van een gewone spaarrekening.
Rustig berekent per factuur je belastingreservering (IB + ZVW) zodat je direct weet wat je nettobedrag is. De box 3-belasting betaal je via de aangifte inkomstenbelasting.
Open de gratis calculator →Veelgestelde vragen
Wat is box 3 en moet ik als zzp'er aangifte doen?
Box 3 is de categorie 'sparen en beleggen' in de Nederlandse inkomstenbelasting. Je betaalt belasting over een forfaitair (fictief) rendement op je vermogen boven het heffingvrij vermogen. Zzp'ers met voldoende privévermogen (spaargeld, aandelen, een tweede woning) moeten dit aangeven in hun jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting, ongeacht of ze werkzaam zijn als eenmanszaak, VOF of via een BV.
Hoeveel is het heffingvrij vermogen in box 3 voor 2026?
Het heffingvrij vermogen is indicatief circa €57.000 per persoon (fiscaal partners samen circa €114.000) voor belastingjaar 2026. Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd. Controleer het actuele bedrag op belastingdienst.nl, want het kan afwijken van eerdere jaren. Vermogen onder deze grens is volledig vrijgesteld van box 3-belasting.
Hoe hoog is het box 3-tarief in 2026?
Het tarief in box 3 is 36% over het forfaitaire rendement. Je betaalt dus geen 36% over je totale vermogen, maar 36% over een berekend fictief rendement. Voor spaargeld geldt een lager forfaitair percentage (indicatief circa 1,4%, gebaseerd op ECB-depositorente) dan voor beleggingen en overig vermogen (indicatief circa 5,9%). Controleer de actuele percentages op belastingdienst.nl.
Valt mijn zakelijke bankrekening als zzp'er in box 3?
Dat hangt af van je rechtsvorm en hoe de rekening wordt gebruikt. Als eenmanszaak of VOF valt zakelijk vermogen dat tot je ondernemingsvermogen behoort in box 1 (winst uit onderneming) en niet in box 3. Een privéspaarrekening waarop je belastingreservering staat, valt wel in box 3 als het saldo boven het heffingvrij vermogen uitkomt. Twijfel je over de kwalificatie? Raadpleeg een belastingadviseur.
Wat verandert er in box 3 door de Kerstarrest en het nieuwe stelsel?
De Hoge Raad oordeelde op 24 december 2021 (ECLI:NL:HR:2021:1963) dat het forfaitaire stelsel het eigendomsrecht schendt als het werkelijk rendement lager is dan het forfaitaire rendement. De Belastingdienst voerde een hersteloperatie uit voor belastingjaren 2017 tot en met 2022. Vanaf 2027 is een nieuw stelsel op basis van werkelijk rendement voorzien. Tot die tijd geldt het huidige forfaitaire stelsel. Bezwaar heeft voor 2023 en later weinig kans tenzij je werkelijk rendement aantoonbaar lager is.
Telt mijn lijfrente of pensioensparen mee in box 3?
Nee. Lijfrenten en bankspaarproducten die voldoen aan de wettelijke eisen (art. 3.124 Wet IB 2001) zijn vrijgesteld van box 3 en vallen in box 1 (aftrekpost bij inleg, belast bij uitkering). Pensioenrechten bij een verzekeraar tellen evenmin mee. Dit is een belangrijk fiscaal voordeel van pensioensparen als zzp'er: het vermogen groeit buiten box 3. Zie ook het artikel over zzp-pensioensparen.
Alle genoemde bedragen en percentages zijn indicatief voor 2026. Controleer actuele tarieven en heffingvrij vermogen op belastingdienst.nl. Geen fiscaal advies. Twijfel je over je eigen situatie? Raadpleeg een belastingadviseur.